САФАР ДАР ТОҶИКИСТОН

Ҷумҳурии Тоҷикистон

Пойтахт – Душанбе

Мавқеи ҷуғрофӣ: Ҷумҳурии Тоҷикистон дар қисми ҷанубу шарқии Осиёи Марказӣ ҷойгир аст.

Масоҳат – 142 600 км2

Аҳолӣ – 8931 млн. Нафар (то 01.01.2018)

Асъори миллӣ – сомонӣ

Тоҷикистон дар ғарб ва шимолу ғарб бо Ӯзбекистон (1322.9 км), дар шимол бо Қирғизистон (987 км), дар шарқ бо Хитой (494.95 км) ва дар ҷануб бо Афғонистон (1334.15 км) ҳамсарҳад аст. …. Кишвари кӯҳистонӣ ва боронгарие, ки дорои захираҳои азими обӣ ва минералӣ мебошад. Кишвар ба баҳр ва обҳои байналмилалӣ дастрасӣ надорад.

Кӯҳҳо 93% қаламрави Тоҷикистонро ишғол мекунанд ва танҳо 7% онҳо аз сатҳи ҳамвор иборатанд.

Тоҷикистон яке аз қуллаҳои баландтарин дар ҷаҳон аст (қуллаи Исмоили Сомонӣ – 7495 м).

Дар шимоли Тоҷикистон водии Фарғона, дар шимолу ғарб ва дар қисмати марказӣ қаторкӯҳҳои Зарафшон, Ҳисор, Туркистон ва Олой вуҷуд доранд.

Дар ҷанубу шарқӣ Помир (яке аз баландтарин нуқтаҳои ҷаҳон) ва дар ҷанубу ғарб – водиҳои Вахш ва Ҳисор ҷойгиранд.

Қуллаҳои баландтарини Тоҷикистон

баландӣ аз сатҳи баҳр дар метр:

Қуллаи I. Сомонӣ – 7495

Пайк Абу Алӣ Ибни Сино – 7134

Қуллаи E. Корженевская – 7105

Қуллаи Истиқлолият – 6974

Пои Москва – 6785

Қуллаи К.Маркс – 6726

Қуллаи Гармо – 6595

Шуъбаи кадрхои советй – 6233

Қуллаи Энгельс – 6510

Қуллаи чӯб – 6132

Қуллаи Шимол Музкул – 6128

Қуллаи Маяковский – 6096

Қуллаи Паххор – 6083

Сарвати бузурги Ҷумҳурии Тоҷикистон дарёҳо ва кӯлҳои он мебошад. Дарозии 947 дарё беш аз 28,500 км мебошад, ки тақрибан 60% захираҳои гидроэнергетикии Осиёи Марказиро ташкил медиҳанд.

Дарёҳои дарозтарини Тоҷикистон

(масоҳати ҷараёни онҳо дар километрҳо дар қаламрави Тоҷикистон)

Панҷ – 921

Амударё – 65

Сирдарё – 185

Зарафшон – 306

Бартанг – Мурғоб – 491

Вахш – 524

Кофврнихон – 387

Гунд – 296

Дар баландкӯҳҳои Тоҷикистон захираҳои зиёди барф ва ях мавҷуданд. Масоҳати пиряхҳои Тоҷикистон, ки аз ҳазор нафар иборат аст, 8476 километри квадратӣ мебошад. Дарозии 16 пирях аз 16 километр зиёд аст, аз ҷумла пиряхҳои Федченко ва Грум-Григимайло.

ГЛАЧЕРКҲОИ АСОСИИ ТОҶИКИСТОН

Ҳаҷми минтақаи пиряхҳо

Федченко – 156.0 – 93.6

Гармо – 114.6 – —

Витковский – 50.2 – 6.882

Академияи илмҳои СССР – 48.0 – 5.242

Наливкин – 45.2 – 8.588

Бивачий – 37.0 – 8.05

Грмм Гржимайлов – 37.0 – 19.84

Дар Тоҷикистон зиёда аз 1300 кӯл бо масоҳати 705 метри мураббаъ мавҷуданд, ки калонтарини онҳо Каракул, Сарез ва Яшикул мебошанд. Кӯлҳои Тоҷикистон дар баландии 3500 метр аз сатҳи баҳр ҷойгиранд.

ТАНХОИ ДУХТАРИ ТОҶИКИСТОН (масоҳат дар км2)

Карокул -380.0

Сарез – 79.64

Зоркул – 38,9

Яшилкул – 38,0

Шоркул- 16.3

Обанборҳои калони Тоҷикистон

Ҳавзаҳои об Минтақа км2 Ҳаҷми об млн м3

Қайроққум – 520.0 – 4160

Норак – 106.0-10.500

Замин, олами наботот ва ҳайвоноти Тоҷикистон гуногунранг, серҳосил ва дорои потенсиали баланд мебошанд. Ҷангалҳои Тоҷикистон аз дарахтони мевадиҳанда ва ҳазорҳо намудҳои растаниҳо бой мебошанд, ки мардум аз онҳо васеъ истифода мебаранд. Дар Тоҷикистон зиёда аз 80 намуди ҳайвоноти ваҳшӣ, зиёда аз 365 намуди паррандагон, 49 намуди хазандагон, тақрибан 40 намуди моҳиён, зиёда аз 10 ҳазор намуди ҳашарот мавҷуданд. Боғҳои барфӣ, лайнсҳо, кӯзаҳо, гургҳо, лӯхтакҳо, мартенҳо, инчунин оҳу ва аргалҳо мавҷуданд.

Дар айни замон 4 захира мавҷуд аст: Тигровая Балка, Ромит, Дашти Ҷум, Зоркул, 13 ниҳолхона ва боғи Миллӣ, ки масоҳати умумии онҳо 21% ҳудуди Тоҷикистонро фаро мегирад.

Тоҷикистон аз канданиҳои фоиданок бой аст. Дар айни замон, зиёда аз 400 конҳо маълуманд ва тақрибан 100 минаҳо мавҷуданд, ки дар онҳо то 40 намуди ашёи минералӣ, сӯзишворӣ, маъданҳо (тақрибан 10%) ва маъданҳои ғайри минералӣ (тақрибан 90%) маъдан ва коркард карда мешаванд.

Тоҷикистон аз ҷиҳати захираҳои ангишт дар минтақа пешсаф аст. Захираҳои геологии ин бахш тақрибан 4,0 миллиард тоннаро ташкил медиҳанд. Ҳудуди Тоҷикистон аз захираҳои полимиявӣ, сангҳои қиматбаҳо, металлҳои нодир: руҳ, сурб, висмут, молибден, волфрам, тилло, нуқра, сурма, симоб, инчунин газ ва нафт бой аст.

Потенсиали кишоварзии Тоҷикистон (ҳазор га)

Масоҳати замини кишт 864.4

Майдони обёришаванда 592.3 мебошад

Майдони кишт, ҳамагӣ-900,2

аз чумла хосилнокии лаблабу-401.9

Ҳосили техникӣ, ҳамагӣ-294

аз чумла пахта — 262.9

картошка-27.9

сабзавот, 35,8